Azərbaycan və Türkmənistanın strateji hədəfləri

Azərbaycan və Türkmənistan münasibətləri artıq yalnız tarixi, etnik və mədəni yaxınlıq çərçivəsində deyil, həm də strateji maraqların uzlaşdığı yeni geosiyasi platforma üzərində inkişaf edir. Türkmənistan Prezidenti Serdar Berdimuhammedovun Azərbaycana dövlət səfəri təkcə ikitərəfli münasibətlər üçün deyil, həm də Xəzər dənizində bütün regional əməkdaşlıq arxitekturası üçün əlamətdar hadisə oldu. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə təkbətək və geniş formatlarda danışıqlar, böyük sənədlər paketinin imzalanması və "Dostluq" neft tankerinin təhvil verilməsi kimi simvolik jestlər Bakı ilə Aşqabad arasında qarşılıqlı əlaqələrin keyfiyyətcə yeni səviyyəsini nümayiş etdirdi.
Səfərin vacib bir hissəsi, demək olar ki, bütün əsas əməkdaşlığın sahələrini əhatə edən bir sıra ikitərəfli sənədlərin imzalanması oldu. İki ölkə liderləri tərəfindən imzalanan birgə bəyanat tərəfdaşlığın strateji xarakterini təsdiqlədi və onun gələcək inkişafı üçün əsas istiqamətləri müəyyən etdi.
Azərbaycan və Türkmənistan xalqlarını bir-birinə yaxınlaşdıran əsas amillərdən biri də ortaq türk kökləri və zəngin mədəni irsdir. Son illərdə qarşılıqlı Mədəniyyət Günlərinin keçirilməsi, yaradıcı kollektivlərin səfərləri və humanitar əməkdaşlığın genişləndirilməsi bu istiqamətdə mühüm nəticələr verib. Bu ilin əvvəlində Aşqabadda və Arkadağ şəhərində keçirilən Azərbaycan Mədəniyyəti Günləri, ötən il isə Türkmənistan mədəniyyət nümayəndələrinin Bakı və Gəncəyə səfərləri iki ölkə arasında humanitar körpülərin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edib. Bakı ilə Aşqabadın, Füzuli ilə Arkadağın qardaşlaşmış şəhərlər olması da bu münasibətlərin institusional əsaslarının gücləndirildiyini göstərir.
Azərbaycan və Türkmənistanın əməkdaşlığında nəqliyyat-logistika sahəsi xüsusi yer tutur. Xəzər dənizinin sahilində yerləşən bu ölkələr Şərqlə Qərbi birləşdirən beynəlxalq nəqliyyat marşrutlarının əsas iştirakçılarıdır. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, müasir dövrdə təhlükəsiz və etibarlı nəqliyyat dəhlizləri qlobal iqtisadiyyatın ən vacib elementlərindən biridir. Azərbaycanın təşəbbüsü ilə inkişaf etdirilən Orta Dəhliz və Transxəzər marşrutları Türkmənistanın logistik imkanları ilə birlikdə Avropa və Asiya arasında yüklərin daşınmasında mühüm rol oynayır.
Ümumiyyətlə, Bakı-Aşqabad arasında strateji tərəfdaşlığın güclənməsi regional sabitliyə, iqtisadi əməkdaşlığa və nəqliyyat əlaqələrinin inkişafına xidmət edir. Bu gün Azərbaycan–Türkmənistan münasibətləri həm də Türk dünyasının həmrəyliyinin, regional əməkdaşlığın və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan tərəfdaşlığın uğurlu modeli kimi çıxış edir. Bu modelin möhkəmlənməsi isə təbii olaraq onu zəiflətmək istəyən qüvvələrin deyil, regionun sabitliyi və inkişafı naminə əməkdaşlığı dəstəkləyən ölkələrin maraqlarına cavab verir. 
Enerji sahəsində əməkdaşlığa gəlincə, Prezident İlham Əliyevin bəyanatında qeyd etdiyi kimi, mövcud potensial tərəflərə enerji sahəsində səylərini daha da birləşdirməyə imkan verir. Bu isə regionun enerji təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi və beynəlxalq bazarlarda yeni imkanların yaranması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. 
Gömrük əməkdaşlığı sahəsində sənədlər xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Daşınan mal və nəqliyyat vasitələri barədə əvvəlcədən məlumat vermək üçün texniki spesifikasiyaların mübadiləsi, eləcə də qarşılıqlı ticarət üçün gömrük statistikası protokolu ticarət əməliyyatlarının şəffaflığının və səmərəliliyinin artırılması üçün zəmin yaradır. Bu da öz növbəsində ticarət dövriyyəsinin artmasına və inzibati maneələrin azaldılmasına kömək edir.
İdmandan səhiyyəyə və sosial müdafiəyə qədər sosial və humanitar sahədə sazişlər və memorandumlar tərəflərin iqtisadi əməkdaşlıqdan kənara çıxmaq və vətəndaşların həyat keyfiyyətinin yaxşılaşdırılmasına yönəlmiş hərtərəfli əməkdaşlıq qurmaq istəyini göstərir. Bu cür təşəbbüslər etimad yaradır və tərəfdaşlıq üçün uzunmüddətli təməl yaradır.
Ərzaq təhlükəsizliyi haqqında saziş xüsusi diqqətə layiqdir. Təchizat qeyri-sabitliyi və iqlim dəyişikliyi ilə bağlı qlobal çətinliklər nəzərə alınmaqla, bu sahədə səylərin əlaqələndirilməsi strateji əhəmiyyət kəsb edir. Əhəmiyyətli kənd təsərrüfatı potensialına malik Azərbaycan və Türkmənistan təkcə öz ehtiyaclarını ödəməklə yanaşı, həm də regional bazarlar üçün etibarlı qida təchizatçıları kimi çıxış etmək iqtidarındadırlar.
Sənaye və enerji əməkdaşlığı əsas sahə olaraq qalır. 2026-2028-ci illər üçün Sənaye Əməkdaşlıq Proqramı birgə müəssisələrin yaradılması, texnologiya mübadiləsi və investisiya qoyuluşu üçün imkanlar açır. Enerji müqaviləsi isə öz növbəsində iki ölkənin Avrasiya enerji xəritəsində mühüm oyunçular kimi mövqelərini gücləndirir.
Azərbaycanın Türkmənistanın beynəlxalq təşəbbüslərini, xüsusilə neytrallıq siyasətini ardıcıl şəkildə dəstəkləməsi iki ölkə arasındakı münasibətlərin mühüm xüsusiyyətlərindən biridir. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, Türkmənistanın beynəlxalq nüfuzunun artması, sosial-iqtisadi inkişaf sahəsində əldə etdiyi nailiyyətlər Azərbaycanda böyük məmnunluqla qarşılanır.

      Yaqut Ələsgərova,
      Salyan rayonu, Əməkdar müəllim