Yeni enerji və infrastruktur imkanları Azərbaycanın regional rolunu genişləndirir

İnvestisiya forumları ölkələrin iqtisadi potensialının beynəlxalq biznes dairələrinə təqdim edilməsi, yeni tərəfdaşlıqların qurulması və gələcək layihələr üzrə əməkdaşlıq imkanlarının müzakirəsi baxımından mühüm platformadır. Belə tədbirlərin birbaşa investisiya imkanlarının mövcud olduğu ölkədə keçirilməsi isə investorların həmin ölkənin real potensialı ilə yerində tanış olmasına şərait yaradır.
II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunun ölkəmizdə keçirilməsi də bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyev tədbirdə çıxışı zamanı qeyd edib ki, forumun Azərbaycanda təşkil olunması xarici investorların ölkənin imkanlarını bilavasitə görməsi üçün mühüm fürsətdir. Onun sözlərinə görə, xaricdə keçirilən təqdimatlarda ölkə haqqında məlumatlar auditoriyaya çatdırılırsa, Azərbaycanda təşkil olunan belə tədbirlər zamanı investorlar imkanları özləri qiymətləndirə bilirlər. Bu yanaşma ölkəmizin investisiya potensialının daha geniş şəkildə təqdim olunmasına və yeni əməkdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsinə imkan verir.
Azərbaycanın təqdim etdiyi imkanlar sırasında enerji sahəsi xüsusi yer tutur. Burada söhbət yalnız mövcud enerji resurslarından deyil, getdikcə genişlənən elektrik enerjisi potensialından və onun daha böyük coğrafiyaya çatdırılması imkanlarından gedir. Regionda əlavə enerji gücünə malik ölkələrin sayı məhduddur və bir sıra dövlətlər enerji resurslarını, o cümlədən Azərbaycandan idxal edirlər. Bu vəziyyət ölkəmizin enerji potensialını yeni iqtisadi imkanlara çevirməsinə şərait yaradır. Elektrik enerjisinin əhəmiyyəti rəqəmsal iqtisadiyyatın sürətlə inkişaf etdiyi bir dövrdə daha da artır. Data mərkəzlərinin, süni intellekt və digər yüksək texnologiyaların inkişafı böyük həcmdə və etibarlı enerji təminatı tələb edir. Azərbaycan bu potensialdan yeni texnoloji layihələrin ölkəyə cəlb olunması üçün istifadə etməyə çalışır və artıq dünyanın aparıcı şirkətləri ilə danışıqlar aparılır. Beləliklə, elektrik enerjisi gələcəkdə yalnız ixrac məhsulu deyil, həm də yeni texnologiyaların və yüksək əlavə dəyər yaradan sahələrin inkişafı üçün mühüm resursa çevrilə bilər.
Bu imkanların əsasını isə bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafı təşkil edir. Azərbaycan artıq 250 meqavatlıq ehtiyat gücə malikdir və bu, daha böyük imkanların başlanğıcı kimi qiymətləndirilir. Qarşıdakı dövrdə məqsəd yalnız yeni generasiya güclərinin yaradılması deyil, həm də elektrik enerjisinin ötürülməsi və akkumulyasiyası imkanlarının genişləndirilməsidir. Azərbaycanın regionun mühüm elektrik enerjisi təchizatçılarından birinə çevrilmək hədəfi də məhz bu yanaşmaya əsaslanır.
Enerji potensialının artması onun ixrac coğrafiyasının genişləndirilməsi məsələsini də gündəmə gətirir. Azərbaycan neft, təbii qaz, neft məhsulları, neft-kimya məhsulları və gübrə ilə yanaşı, elektrik enerjisini də regional və beynəlxalq bazarlara daha geniş həcmdə çıxarmaq imkanına malikdir. Xüsusilə Avropanın enerji bazarlarına elektrik enerjisi ixracının genişləndirilməsi həm enerji təhlükəsizliyinə, həm də ölkələr arasında bağlantıların gücləndirilməsinə xidmət edə bilər. Bu baxımdan elektrik enerjisinin istehsalı qədər onun ötürülməsi üçün müasir infrastrukturun yaradılması da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan, Özbəkistan və Qazaxıstan arasında Xəzər dənizinin dibi ilə çəkilməsi nəzərdə tutulan sualtı elektrik kabeli Mərkəzi Asiyanı Azərbaycan və Avropa ilə birləşdirməyi nəzərdə tutur. Digər mühüm layihə isə Azərbaycandan Gürcüstana, oradan Rumıniyaya uzanacaq Qara dəniz sualtı elektrik kabelidir. 4 giqavat gücündə nəzərdə tutulan bu layihə Azərbaycanın Avropanın enerji bazarlarına çıxış imkanlarını daha da genişləndirə bilər.
Enerji sisteminin genişlənməsi ilə yanaşı, enerjisaxlanc imkanlarının inkişafı da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bərpaolunan enerji istehsalının artması generasiya, ötürülmə və saxlanc sistemlərinin paralel şəkildə inkişaf etdirilməsini tələb edir. Bu istiqamətdə atılan addımlar Azərbaycanın gələcək enerji potensialından daha səmərəli istifadə etməsinə və beynəlxalq enerji bağlantılarında rolunu artırmasına imkan verəcək.
Ölkənin daxili inkişafı baxımından digər mühüm istiqamət ərzaq təhlükəsizliyidir. Su qıtlığı, quraqlıq və qlobal təchizat zəncirlərində yaranan problemlər kənd təsərrüfatının dayanıqlı inkişafını daha da vacib edir. Bu məqsədlə əsasən idxaldan asılılığın azaldılmasına yönəlmiş dövlət proqramının qəbul edilməsi də aqrar sahədə yeni imkanların araşdırılmasının əhəmiyyətini göstərir. Bu sahə həm yerli, həm də xarici investorlar üçün perspektivli istiqamətlərdən biri ola bilər.
Bütün bu layihələrin reallaşdırılması üçün Azərbaycanın artıq formalaşdırdığı müasir infrastruktur mühüm üstünlükdür. Ölkənin 96 faizinin qazlaşdırılması, elektrik enerjisi və genişzolaqlı internetlə tam əhatə olunması, dəmir yolu şəbəkəsinin inkişaf etdirilməsi, doqquz beynəlxalq hava limanının fəaliyyət göstərməsi və dəniz limanının genişləndirilməsi bu sahədə görülən işlərin miqyasını göstərir.
Növbəti mərhələdə isə diqqətin regional və beynəlxalq əhəmiyyət daşıyan infrastruktura yönəldilməsi qarşıya yeni imkanlar çıxarır. Nəqliyyat, logistika, fiziki və rəqəmsal infrastrukturun birlikdə inkişaf etdirilməsi Azərbaycanın rəqabət qabiliyyətini artırır. Burada yalnız körpülərin, yanalma qurğularının və gəmilərin inşası deyil, rəqəmsallaşma və gömrük inzibatçılığının müasir tələblərə uyğunlaşdırılması da vacibdir. Yüklərin daha sürətli və səmərəli idarə olunması Azərbaycanın tranzit imkanlarından tam istifadə etməsinə şərait yarada bilər.
Beləliklə, Azərbaycanın qarşısında formalaşan yeni imkanlar yalnız ayrı-ayrı sahələrin inkişafı ilə məhdudlaşmır. Enerji istehsalı, bərpaolunan mənbələr, enerjisaxlanc sistemləri, yeni elektrik bağlantıları, ərzaq təhlükəsizliyi, nəqliyyat və rəqəmsal infrastruktur bir-birini tamamlayan istiqamətlərdir. Bu sahələrə yatırılan investisiyalar Azərbaycanın həm daxili iqtisadi inkişafına, həm də regional və beynəlxalq layihələrdə rolunun daha da genişlənməsinə xidmət edə bilər.

Elnur Nəzirov,
Salyan rayon Yenikənd kənd tam orta ümumtəhsil məktəbinin direktoru, YAP fəalı