Azərbaycan-Kamboca: Sülh, əməkdaşlıq və humanitar həmrəylik

Kamboca Baş naziri Hun Manetin Azərbaycana rəsmi səfəri coğrafi cəhətdən uzaq, fərqli tarixlərə və iqtisadi strukturlara malik, lakin qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi üçün çox real imkanlara malik iki ölkə arasındakı münasibətlərdə yeni bir mərhələdir.

Azərbaycan və Kamboca Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT), Qoşulmama Hərəkatı və Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə (AQEM) çərçivəsində sıx əməkdaşlıq edir, beynəlxalq platformalarda bir-birini ardıcıl olaraq dəstəkləyirlər. İkitərəfli təmasların intensivləşdirilməsi barədə əldə olunmuş razılıq xarici siyasət prioritetlərimizin reallaşdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. 

Parlamentlərarası əlaqələr müstəvisində də yüksək həmrəylik nümayiş etdirilir. Hər iki ölkənin qanunverici hakimiyyət orqanlarında dostluq qrupları fəaliyyət göstərir. Kambocanın dəstəyi ilə Azərbaycan parlamenti ASEAN Parlamentlərarası Assambleyasında müşahidəçi statusu əldə etmişdir. Bu uğur Cənub-Şərqi Asiya regionunun Azərbaycan üçün daşıdığı geostrateji əhəmiyyətin və xarici siyasətimizin prioritetlərinin bariz nümunəsidir. 

Ölkələrimiz arasında ikitərəfli ticarət dövriyyəsi hələlik aşağı səviyyədə olsa da, Baş nazirin rəsmi səfərindən sonra bu sahədə ciddi canlanmanın olacağı gözlənilir. İqtisadi əməkdaşlığın praktiki aspektləri ilə məşğul olacaq birgə işçi qrupunun yaradılması ticarət və investisiya imkanlarının genişləndirilməsinə xidmət edəcəkdir. 

Məsafə amili və məlumat çatışmazlığı kimi maneələrin aradan qaldırılması üçün Azərbaycan və Kamboca şirkətlərinin iştirakı ilə keçirilən biznes forumu mühüm platformadır. Bu forum hər iki ölkənin iqtisadi və investisiya prioritetlərini daha yaxından tanımasına, sənayenin müxtəlif sahələrində birgə istehsal müəssisələrinin yaradılmasına, habelə turizm və nəqliyyat-logistika sahələrində sıx əlaqələrin qurulmasına zəmin yaradır. 

Sovet İttifaqı dövründə yüzlərlə kambocalı tələbənin Azərbaycanda təhsil alması xalqlarımızı birləşdirən tarixi amillərdəndir. Bu gün həmin ənənələrin bərpa edilməsi, qarşılıqlı təhsil imkanlarının yaradılması humanitar əlaqələrin və insan kapitalının inkişafına böyük töhfə verəcəkdir. 

Eyni zamanda, Azərbaycanın brendinə çevrilmiş, cəmiyyətimizdə 100 faizə yaxın müsbət qiymətləndirilən “ASAN” dövlət xidmətləri sisteminin Kambocada böyük maraq doğurması qürurvericidir. Bir çox dost ölkələrdə uğurla tətbiq olunan bu modelin Kambocaya inteqrasiyası rəqəmsal transformasiya sahəsində ikitərəfli əməkdaşlığı daha da gücləndirəcəkdir. 

 Hər iki ölkəni birləşdirən kədərli, lakin mühüm məsələlərdən biri də mina problemidir. Həm Azərbaycan, həm də Kamboca minalardan əziyyət çəkmiş və bu gün də bu təhlükə ilə üz-üzədir. Ermənistanın işğal dövründə basdırdığı minaların partlaması nəticəsində vətən müharibəsindən sonra 400-dən çox vətəndaşımız həlak olmuş və ya xəsarət almışdır. Bu baxımdan, minasızlaşdırma sahasində təcrübə, bilik və praktiki bacarıqların mübadiləsi, birgə təlimlərin keçirilməsi son dərəcə vacibdir. 

Sülh və təhlükəsizlik istənilən inkişafın əsas şərtidir və bu prinsiplər strictly beynəlxalq hüquq normalarına, suverenlik və ərazi bütövlüyünə əsaslanmalıdır. Azərbaycan 30 illik işğaldan sonra öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini güc yolu ilə bərpa etmişdir. İndi torpaqlarımızın hər qarışı dövlətimizin tam nəzarətindədir və bu ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa işləri həyata keçirilir. “Böyük Qayıdış” Proqramı çərçivəsində artıq 100 minə yaxın keçmiş məcburi köçkün öz dədə-baba torpaqlarında yaşayır və çalışır. 

Nəticə etibarilə, oxşar tarixi çağırışlarla üzləşmiş Azərbaycan və Kamboca beynəlxalq hüquqa, suverenliyə və qarşılıqlı hörmətə sadiqlik göstərərək gələcək əməkdaşlıqlarını daha da möhkəmləndirmək əzmindədirlər. Imzalanmış sənədlər və əldə olunmuş razılaşmalar iki ölkə arasında uzunmüddətli və səmərəli tərəfdaşlığın etibarlı təməlini qoyur.

Səfərin əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, tərəflər mövcud siyasi münasibətləri konkret fəaliyyət sahələri ilə zənginləşdirmək niyyətlərini ifadə ediblər. Qarşıdakı mərhələdə əsas vəzifə əldə edilmiş razılaşmaların ardıcıl icrasını təmin etmək, biznes dairələri arasında birbaşa əlaqələri gücləndirmək və müəyyənləşdirilmiş prioritetlər üzrə praktiki nəticələr əldə etməkdir.

Azərbaycanın xarici siyasətinin çoxşaxəliliyi, beynəlxalq təşkilatlarda fəal iştirakı və müxtəlif regionlarla qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığa verdiyi önəm Kamboca ilə münasibətlərin inkişafı üçün də əlverişli zəmin yaradır. Bu tərəfdaşlığın dərinləşməsi yalnız ikitərəfli əlaqələrə deyil, həm də Asiya ilə daha geniş siyasi, iqtisadi və humanitar münasibətlərin inkişafına töhfə verə bilər.

    Mailə Hacıyeva 

              Salyan şəhər 6 saylı uşaq bağçasının müdiri