Xəbər lenti
Coğrafiya İnstitutu:"Xəzərin səviyyəsində enmə 2050_ci illərə qədər davam edəcəm"
2021-01-04 22:41:27
1393 baxış
Qərb mətbuatında yayımlanan məlumata görə, alimlər Xəzər dənizi səviyyəsinin əsrin sonunadək 9-18 metr enəcəyi qənaətinə gəliblər.
Kanal4.az-ın məlumatına görə, AMEA akademik H.Ə.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu Xəzər dənizi sahilləri və dibinin geomorfologiyası şöbəsinin müdiri, coğrafiya üzrə elmlər doktoru, professor Əmir Əliyev məsələyə münasibət bildirib.
Alimin dediyinə görə, Xəzər dənizi dünya okeanı ilə birbaşa əlaqəsi olmayan ondan təcrid olunmuş dəniz olduğundan səviyyəsinin mütəmadi olaraq dəyişməsi, yəni enib-qaxması təbii bir haldır:
“Dənizin səviyyəsi üzərində ilk insrtumental müşahidələr 1837- ci ildən Bakıda aparılmağa başlanılmışdır. Çoxillik müşahidələr göstərir ki, bu son 177 il ərzində dənizin səviyyəsi 3 dəfə kəskin surətdə dəyişib: 1929-1977-ci illərdə 3.0 metr aşağı düşmüş, 1978-1995-ci illərdə 2.5 metr qalxmış və 1996-cı ildən başlayaraq bu günə qədər dənizin səviyyəsində yenidən enmə müşahidə edilir və enmə 1.5 metr təşkil edir. Hal-hazırda dənizin səviyyəsi dünya okeanı səviyyəsindən -28.05 metr mütləq hündürlükdədir. İnstrumental müşahidə müddətində ən böyük dəyişkənlik səviyyəsi 1862-ci ildə (-24 m) qeydə alınmış və dəyişmə amplitudu 4m təşkil edib”.
Alim bildirib ki, çoxsaylı policoğrafi, arxeoloji, tarixi və müşahidə məlumatları göstərir ki, son 3.5 min il ərzində Xəzər dənizinin səviyyəsində təxminən 450-500 illik periodiklik müşahidə edilir: 200-250 il müddətində səviyyə qalxır və bu müddət ərzində də enir. Xəzərdə son ən böyük səviyyə dəyişkənliyi 1862-ci ildən enmə ilə başlayıb və bu prosesin təxminən 2050-ci illərə qədər davam edəcəyi güman edilir.
“Qeyd etmək lazımdir ki, son 500 ildə dənizin ən minimal səviyyəsi 1977-ci lldə müşahidə olunmuşdur. Bu zaman səviyyənin orta illik qiyməti (-29.00 m) bu ilki (2020-ci il) qiymətindən 1.0 m az olmuşdur, yəni dənizin səviyyəsi hazırda 1.0 m aşağı enmişdir. Xəzər dənizinin bu müddət ərzində (1977-2020-ci illər) hidrometeoroloji və ekoloji rejimində heç bir mühüm narahatedici hadisə baş verməyib.
Ümumiyyətlə, Xəzər dənizində onilliklər ərzində baş verən səviyyə dəyişmələri iqlim dəyişkənliyi, yüz, min illik səviyyə dəyişmələri isə Xəzər hövzəsində baş verən tektonik proseslərlə əlaqədardır. Hazırda gedən enmə prosesi iqlim faktoruna söykənir ki, bu da dənizin su balansı ilə müəyyən edilir. Su balansını təşkil edən elementlərin dəyişmələri Xəzərin səviyyə dəyişmələrini təyin edən əsas amildir”.
Emin Xuduyev.
Oxşar xəbərlər
Xəbər lenti
27 Sentyabrın Tarixi Çağırışı
27 Sentyabr - Vətən Məhəbbətinin Şərəf Zirvəsi
Tarixi Zəfərə və Tam Suverenliyə Gedən Yolun Başlanğıcı
Biz bu torpaqlarda əbədi olacağıq
Azərbaycan dağ-mədən sənayəsində yeni mərhələyə qədəm qoyur
27 Sentyabr — yaddaşın susmadığı gün
Vətən müharibəsi Azərbaycan tarixində yeni bir mərhələnin əsasını qoydu - Bəyanat
Vətən müharibəsi şanlı tariximiz, şəhid və qazilərimiz qürur mənbəyimizdir
Tarixi ədalətin bərpasına aparan yol və Azərbaycanın haqq mübarizəsi
Anım Günü dərin ehtiramın ifadəsidir
Azərbaycan əvəzolunmaz tərəfdaşa çevrilib
Azərbaycan Sənayesində Yeni Mərhələ
2027–2030 Dövlət Proqramı və Qeyri-Neft Sektorunun İnkişafı
Dağ-Mədən Sənayesində 4 İllik Sürətli İnkişaf Dövrü
Yeni layihələr yeni imkanlar yaradır
Təbiət ən böyük sərvətimizdir
Sərvətlərimiz inkişafın yeni dayağına çevrilir
301 milyon manatlıq Vejnəli izi: Qarabağın sərvətləri necə talan edildi?
TDT çərçivəsində Azərbaycan–Qazaxıstan əməkdaşlığı yeni imkanlar yaradır
Türk dünyası bizim ailəmizdir
TDT təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsində mühüm platformadır
TDT ümumi etnik köklərə malik ölkələri birləşdirir
Salyan rayonunda narkomaniyaya qarşı mübarizəyə dair maarifləndirici tədbir keçirilib.
Bakıdan dünyaya sülh, əməkdaşlıq mesajı
Dövlətimizin qüdrətinin təntənəsini ifadə edən şərəfli gün
Azad Şəhərlərimizdə Qurulan Yeni Həyat
Suverenliyin Təntənəsi: Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərənin Yeni Dövrü
Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərənin Böyük Qayıdış Salnaməsi
Xankəndi yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyur
Ərazi bütövlüyünün bərpası yeni inkişaf mərhələsinin başlanğıcıdır